страница4/15
Дата09.09.2019
Размер2.1 Mb.

С. А. Джумабеков, А. Б. Иманалиев, Б. Б. Дюшеналиев. Kомплексный подход к лечению переломов длинных костей конечностей при политравме


1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15

ХИРУРГИЧЕСКОЕ ЛЕЧЕНИЕ ПЕРЕЛОМОВ ГОЛОВКИ БЕДРЕННОЙ КОСТИ: ВАРИАНТЫ КЛИНИЧЕСКИХ РЕШЕНИЙ

С.А.Ушаков, С.Ю.Лукин, М.В.Панкратов, М.Л.Смирнов

МАУ Городская Больница № 36, Екатеринбурга
Введение

Переломы головки бедренной кости наиболее часто встречаются при задних дислокациях бедра. Более чем в 70% переломы срезающего типа наблюдаются при переломах заднего опорного комплекса вертлужной впадины. Количество положительных результатов зависит как от раннего устранения дислокаций бедра и выполнения остеосинтеза, так и от правильного выбора хирургического доступа.



Цель работы

Улучшение результатов лечения пациентов с переломами головки бедренной кости

Задачи


  1. Проанализировать встретившиеся виды повреждений и виды их оперативного лечения

  2. Проанализировать возможности различных хирургических доступов и результаты их применения у пациентов с переломами головки бедренной кости

Материал и методы

В работе представлен ретроспективный анализ хирургического лечения 34 пациентов с переломами головки бедренной кости пролеченных в МАУ ГБ № 36 Екатеринбурга за период 2006-2015 г. Рабочие классификации: АО, Pipkin, Brumback. Повреждения I и II типа Pipkin наблюдали у 12 пациентов, III типа - в 6 случаях, переломы IV типа - у 9 пострадавших. В 3 случаях имелись однофрагментарные переломы с большим отломком, у 2 пациентов – многофрагментарные повреждения, в 3 случаях имелись краевые повреждения задней стенки впадины с малыми фрагментами, фиксированными к оторванному лимбу. У 20 пациентов в день поступления выполнено вправление вывиха бедра, а остеосинтез головки выполнен в отсроченном периоде от 8 часов до 3 суток. В 3случаях выполнено открытое вправление и остеосинтез, в первые часы от поступления. 4 пациентам выполнено тотальное бесцементное эндопротезирование. Остеосинтез переднее-нижнего полюса головки (Pipkin I, IV) выполняли из переднего доступа Smith-Petersen не вывихивая головку. Положение конечности в позиции 4 (наружная ротация согнутой в коленном суставе конечности с умеренным отведением) позволяла выводить в рану и репонировать фрагмент нижнего полюса. Фиксацию осуществляли винтами Герберта. При повреждениях Pipkin IV, вторым этапом выполняли синтез вертлужной впадины из доступа Kocher-Langenbeck. При повреждениях Pipkin II, IV применяли латеральный доступ Kocher с остеотомией Ganz и хирургическим вывихом бедра. Межмышечный подход к суставу обеспечивал сохранение кровоснабжения и иннервации всего массива большой ягодичной мышцы. При необходимости применения мостовидной пластины в области задней колонны выполняли отсечение грушевидной и верхней близнечной мышц, максимально минимизируя манипуляции в области квадратной мышцы бедра, с целью протекции глубокой ветви медиальной огибающей артерии бедра. В послеоперационном периоде движения в суставе начинали на 2-3 сутки, исключая, при этом, осевую нагрузку на 12 недель. Прием сосудистых препаратов и антикоагулянтов продолжали до 45 дней после операции.



Результаты

Результаты лечения оценивали по шкале Харриса в сроки от 9 мес. до 9 лет. Наибольшее количество хороших результатов в отдаленном периоде получено после остеосинтеза передненижнего полюса головки бедренной кости – 10 пациентов. У 9 пациентов с повреждениями I, II, IV типа наблюдали развитие АНГБ в сроки от 1 года до 3лет, что потребовало тотальной артропластики. Наиболее неблагоприятными для реконструкции явились повреждения типа Pipkin III: у 4 пациентов выполнена первичная артропластика, а в 2 случаях эндопротезирование потребовалось в течение первого года. Во всех случаях применения заднее-латерального доступа наблюдали гетеротопическую оссификацию, при этом у троих пациентов потребовалось удаление зрелых оссификатов.



Выводы

1. Полипроекционная рентгенография по Judet и компьютерная томография на этапе предоперационного планирования позволяет детализировать повреждение и выбрать оптимальный оперативный доступ либо их комбинацию. При этом ранние оперативные вмешательства дают наибольшее количество положительных результатов.

2. При повреждениях Pipkin I, IV с переломом передненижнего полюса головки наиболее оптимальным для остеосинтеза головки является передний доступ без вывиха головки бедра. Тогда как для повреждений II, IV типа с переломом выше ямки для выполнения остеосинтеза головки, а также впадины, наиболее приемлемым считаем латеральный доступ Kocher с остеотомией Ganz и хирургическим вывихом бедра.

3. При необходимости применения комплекса доступов наиболее рациональной считаем комбинацию переднего и латерального оперативных подходов к тазобедренному суставу. Применение заднелатерального трансглютеального доступа дает наибольший процент гетеротопической оссификации.

4. Линейные импрессионные дефекты головки не требуют пластического замещения, тогда как наличие фигурных дефектов, как с импрессией, так и с полнослойным абразивным повреждением хряща, являются прямым показанием к секторной резекции и костнохрящевой аутопластике.

Поступила в редакцию 10.10.2016 г.



BUD SÜMÜYÜNÜN PROKSİMAL UCUNUN OYNAQƏTRAFI SINIQLARININ CƏRRAHİ MÜALİCƏSİ

Ə.Z.Davudov, A.Ə.Əkbərov, Ş.B.Əkbərov

Elmi-Tədqiqat Travmatologiya Otropediya İnstitutu, Bakı
Bud sümüyünün proksimal ucunun oynaqətrafı sınıqları və onalrın fəsadları müasir travmatologiyada təkcə tibbi deyil həmçinin sosial-iqtisadi problemdir. Belə ki, ildən ilə belə xəstələrin sayının artması insanların orta yaş həddinin artması və beləliklə də osteoporozun inkişaf etməsi ilə əlaqədardır. ÜST-nın məlumatına görə ahıl və qoca yaşlarda belə xarakterli travmalarda ölüm 15%-ə çatır, hər beşinci xəstə isə uzun müddət stasionar müalicə alır, xəstələrin yarıdan çoxu isə sərbəst hərəkət edə bilmir.

Müasir dövrdə bu tip sınıqlarda çoxsaylı müxtəlif cərrahi müalicə üsullarının tətbiqinə baxmayaraq istənilən nəticəyə nail olunmamışdır. Konservativ müalicə üsulları isə öz aktuallığını tam itirmişdir, çünki bu zaman ölüm 70-75% təşkil edir (Котельников Г.П. 2001), cərrahi müalicə zamanı isə bu göstərici 25,8%-ə qədər təşkil edir (Werner-Tutschku W., 2002; Dудаев А.K. və b., 2010).

Müasir travmatologiyada ən geniş tətbiq edilən cərrahi üsullardan biri kimi “dinamiki bud sistemi” ilə osteosintezi göstərmək olar (Dinamik Screw DHS).

ETTOİ-nun travmanın fəsadları şöbəsinədə 2012-ci ildən başlayaraq bud sümüyünün proksimal ucunun oynaqətrafı sınıqlarının DHS sistemi ilə osteosintez əməliyyatlarına geniş yer verilir və bu müddət ərzində 64 xəstədə tətbiq edilmişdir.

Xəstələrin yaş həddi 45-86 arasında olmuşdur (orta yaş 76). Onlardan 34-ü qadın, 30-u kişi olmuşdur. Bütün xəstələr bu və ya digər somatik xəstəliklərlə olmuşdur. Onlardan iki xəstədə iltihabi ağırlaşma digər birində isə (82 yaş) ölüm baş vermişdir (ağ ciyər arteriyasının tromboemboliyasından) 61 xəstədə isə yaxşı və kafi nəticələr alınmışdır ki, bu da DHS sistemi ilə aparılan cərrahi əməliyyatların geniş şəkildə aparılmasına zəmin yaradır.
Redaksiyaya 20.09.2016-cı il tarixdə daxil olmuşdur.

ТАКТИКА ЛЕЧЕНИЯ ПРИ ОТКРЫТЫХ ПЕРЕЛОМАХ ДИСТАЛЬНОГО ОТДЕЛА ПЛЕЧЕВОЙ КОСТИ ТИПА С ПО КЛАССИФИКАЦИИ АО

А.К.Борукеев

Бишкекский научно исследовательский центр травматологии и ортопедии

Açar sözlər: açıq sınıq, xarici fiksasiya cihazı, osteotomiya, iskənə, sümüküstü lövhə.

  Ключевые слова: открытый перелом, аппарат наружной фиксации,

остеотомия, долото, накостная пластина.

Key words: open fracture, external fixation device, osteotomies, chisels,

extramedullary plate.


Введение

Лечение больных с открытыми переломами костей скелета остается непростой задачей современной травматологии, особенно если повреждение носит тяжелый оскольчатый характер. Сложность лечения таких больных связано анатомо-биомеханическими особенностями локтевого сустава. Учитывая всю сложность биомеханики и функции локтевого сустава, повреждения в области локтевого сустава требуют максимально точную репозицию для полноценного восстановления функции сустава. При закрытых переломах перед врачом не стоит особая сложность при выборе тактики лечения. В отличие от них особую актуальность представляет лечение открытых переломов, так как зачастую кроме оскольчатого характера, они сопровождаются массивным повреждением мягких тканей, кровотечением, развитием компартмент- синдрома, длительным заживлением ран, замедленной консолидацией, гнойно-воспалительными осложнениями. Это вызвано зачастую высокоэнергетическим характером повреждения.



Цель и задачи

Улучшение метода лечения при открытых переломах дистального отдела плеча, профилактика осложнении и раннее восстановление функции конечности

Материалы и методы

В период с 2008-2015 гг. в БНИЦТО лечились 44 больных с внутрисуставными переломами дистального отдела плечевой кости. Возраст больных варьировал от 20 до 54 лет. Из них мужчин 25, женщин 19. С открытым переломом 5 больных. Среди повреждений преобладали тип C1,3 по классификации АО. Для открытых переломов использовали классификацию Gustile и Anderson.



Тактика оперативного метода лечения

Всем больным с открытыми переломами дистального отдела плечевой кости при поступлении накладывалась асептическая повязка на рану и иммобилизация конечности, производились рентгеновские снимки в стандартных двух проекциях. После предоперационной подготовки, выполнялась первичная хирургическая обработка и наложение аппаратов наружной фиксации, дренирование раны с приточно-отточной системой. Далее ежедневные перевязки, орошение раны через дренажные трубки раствором антисепка с антибиотиком. Рис.1. Далее по мере заживления раны снимали аппарат наружной фиксации и производили остеосинтез накостной пластиной. Рис.2. На оперативное лечение назначались больные, не имеющие тяжелых сопутствующих соматических заболевании, способные перенести необходимое анестезиологическое пособие, которое связано с относительно длительным пребыванием больного в вынужденном положении во время проведения операции.


Рис.1. Наложение аппарата внешней фиксации больному с открытым переломом дистального отдела плечевой кости.


Рис.2. Остеосинтез накостной пластиной тому же больному с открытым переломом дистального отдела плечевой кости.

Клинический пример. Больной Б. 42 года и/б № 5490 поступил 05.06.15 с диагнозом: Открытый оскольчатый внутрисуставной чрезнадмыщелковый перелом левой плечевой со смещением отломков. Закрытый перелом дна вертлужной впадины слева без смешения.

Поступил с жалобами на боль усиливающееся при незначительной физической нагрузке и ограничение движении, наличие раны в области локтевого сустава, кровотечение. Обстоятельства травмы: травму получил во время строительных работ. Упал с высоты 3х метров. Локально по наружной поверхности локтевого сустава имелась ушибленная рана, размером 5 на 3 см. В рану выступает проксимальный отломок плечевой кости. Больной был госпитализирован в отделение реанимации. После подготовки произведена операция - Первичная хирургическая обработка раны открытого перелома. Наложение аппарата Илизарова. С целью временной стабилизации отломков. Рана дренирована. Наложена провизорные швы. Рана зажила первичным натяжением. 20.06.15 г. произведен второй этап операции: Снятие аппарата Илизарова. Остеосинтез мыщелков плечевой кости 1/3 трубчатой накостной пластиной. Послеоперационный период протекал гладко. Рана зажила per prima.Выписан через 10 суток после операции, в удовлетворительном состоянии. Полученный результат лечения и функциональный результат был оценен как удовлетворительный.



Выводы

Лечение открытых переломов дистального отдела плечевой кости является трудной задачей современной травматологии, из за загрязнения раны, обширностью повреждении, нарушением микроциркуляции и присоединением гнойно-воспалительного процесса. Первичное применение погружного остеосинтеза несомненно может привести к гнойно-воспалительным осложнениям. По этому мы придерживаемся тактики, наложения аппаратов внешней фиксации до заживления раны открытого перелома, а в последующем применение погружного остеосинтеза. Для полноценного восстановления функции локтевого сустава.

Литература:

  1. Анаркулов Б.С. Скелеттин узун сɵɵк сыныктарын заманбап дарылоо [Текст]: автореф. дис… д-ра. мед. наук: 14.00.22/ Б.С.Анаркулов, С.А.Джумабеков. – Бишкек, 2014.-225 с.

  2. Борукеев А.К. Способ остеотомии локтевого отростка при оперативном лечении переломов дистального отдела плечевой кости [Текст] / А.К. Борукеев // Вестник КГМА им. И.К. Ахунбаева, - Бишкек, 2015.- № 1.- С. 74-77.

  3. Джумабеков С.А. Тактика лечения переломов дистального метапэпифиза плечевой кости в БНИЦТО [Текст] / С.А. Джумабеков, А.К. Борукеев// Центрально - Азиатский медицинский журнал. -Бишкек, 2014.-№ 7.- С. 16-18.

  4. Гиршин С.Г. Клинические лекции по неотложной травматологии / С. Г. Гиршин.- М.: Азбука, 2004. – С. 98-117.

  5. Тихилов Р.М., Ахмедов Б.А., Атаев А.Р. Остеосинтез пластинами с угловой стабильностью винтов в лечении огнестрельных переломов длинных костей конечностей // Травматология и ортопедия России. -2007.-№ 2.- С. 17-23.


РЕЗЮМЕ

ТАКТИКА ЛЕЧЕНИЯ ПРИ ОТКРЫТЫХ ПЕРЕЛОМАХ ДИСТАЛЬНОГО ОТДЕЛА ПЛЕЧЕВОЙ КОСТИ ТИПА С ПО КЛАССИФИКАЦИИ АО

А.К.Борукеев

Бишкекский научно исследовательский центр травматологии и ортопедии, Бишкек
В данной работе представлена тактика лечения больных в БНИЦТО при открытых переломах дистального отдела плечевой кости типа С по классификации АО. Всем больным с открытым переломом дистального отдела плечевой кости произведен остеосинтез аппаратами наружной фиксации в экстренном порядке. В последующем накостной пластиной, разработанным в БНИЦТО способом остеотомии локтевого отростка (Рационализаторское предложение №31/14.
SUMMARY

TREATMENT OF PATIENTS WITH OPEN FRACTURES IN DISTAL HUMERUS TYPE C ACCORDING TO CLASSIFICATION AO

A.V.Borukeev

Bishkek research center of traumatology and orthopaedics, Bishkek
        This work presents the approach to treatment of patients with open fractures in distal humerus type C according to classification AO in the Bishkek Scientific Research Centre of Traumatology and Orthopedics (BSRCTO). All patients with open fractures in distal humerus went through osteosynthesis with external fixators in an urgent order. Followed by  extramedullary plate developed by BSRCTO  through osteotomy of olecranon (Rationalisation Proposal No.31/14).

Email: borukeev83@mail.ru



Рецензент: Руководитель отдела травматологии НИИТО профессор Г.С.Джанбахышов.

Поступила в редакцию 30.09.2016 г.


SÜMÜK ŞİŞLƏRİ VƏ DİSPLAZİYALARININ CƏRRAHİ MÜALİCƏSİ
ONKOORTOPEDİK XƏSTƏLƏRDƏ İRİ OYNAQLARIN ENDOPROTEZLƏŞDİRİLMƏSİ VƏ FUNKSİONAL NƏTİCƏLƏR

Ə.T.Əmiraslanov, E.E.İbrahimov, A.Ə.Əmiraslanov, Ş.D.Tağıyev

Azərbaycan Tibb Universitetinin Onkologiya kafedrası, Bakı
Açar sözlər: sümük şişləri, endoprotezləşdirmə, funksional nəticələr.

Ключевые слова: костные опухоли, эндопротезирование, функциональные результаты.

Key words: bone tumors, endoprosthesis, functional results.
Birincili sümük şişlərinin müalicəsi müasir onkologiyanın ən çətin və aktual problemlərindən biri olaraq qalmaqdadır. Bu şişlər əsasən uşaq, yeniyetmə, gənc yaşlarda inkişaf edərək, yüksək bədxassəliliyi, hematogen metastazların erkən meydana çıxması və proqnozun pis olması ilə fərqlənir [1].

Hazırki dövrdə sümük sarkomalarının müalicəsində cərrahi, kimyəvi dərman, şüa, kombinəedilmiş və kompleks müalicə metodları tətbiq olunur. Son zamanlara qədər birincili bədxassəli sümük şişlərinin müalicəsində şikəstedici əməliyyatlara üstünlük verilirdisə, hazırki dövrdə kimyəvi dərman terapiyasının, müasir diaqnostika üsullarının imkanları, müxtəlif sümük transplantatları və endoprotezlərin praktikaya daxil olması orqansaxlayıcı əməliyyatlara olan göstərişlərin artması ilə nəticələnmişdir [4].

Müasir onkoloji ortopediyada bədxassəli sümük şişlərinin cərrahi müalicəsində orqansaxlayıcı əməliyyatlardan endoprotezləşdirməyə üstünlük verilir. Bu müalicə üsulu onkoloji xəstələrin həyat keyfiyyətini, şiş əleyhinə müalicənin funksional və psixoloji nəticələrini yaxşılaşdırmaqla yanaşı, xəstəliyin proqnozunu pisləşdirmir [3].

Sümüklərin postrezeksion defektlərinin bərpasına dair ilk məlumatlar XIX əsrin sonlarına aiddir. 1883-cü ildə Y. Penskiy heyvanlar üzərində oynaq köçürməsi əməliyyatı icra etmişdir. 1900-cü ildə Titse mil sümüyünün distal nahiyyəsinin nəhənghüceyrəli şişinə görə aparılan əməliyyat zamanı defekti baş barmağın əsas falanqası hesabına bərpa etmişdir. 1938-ci ildə A. Moor bud sümüyünün birincili şişinə görə sümüyün distal rezeksiyasını icra etmiş və defekti hazırladığı endoprotezlə əvəz etmişdir. 1940-cı ildə isə bud sümüyünün burmaarası nahiyyəsinin şişinə görə bud sümüyünün proksimal rezeksiyası və metal endoprotezlə defektin plastikasını həyata keçirmişdir. Bununla da ortopediya və onkologiyada sümük və oynaqların endoprotezləşdirilməsi əsri başlamışdır. Ötən əsrin 70-ci illərindən başlayaraq bu sahədə böyük uğurlar əldə olunmuşdur. Praktikada müxtəlif növ endoprotezlərin (Sivaş, Zimmer, Biomet, Poldi, Link və s.) tətbiqi sayəsində həm böyük defektlərin bərpası, həm də şişlə zədələnmiş ətrafın və onun funksiyasının bərpası mümkün olmuşdur.

Klinik praktikaya şiş əleyhinə yeni effektiv dərman preparatlarının daxil olması xəstələrin ömrünü uzadaraq, onların həyat keyfiyyəti problemini daha da aktuallaşdırmışdır. Buna görə də, onkoloji xəstələrdə iri oynaq və sümüklərin endoprotezləşdirilməsinin şiş əleyhinə müalicənin funksional və psixoloji nəticələrinin yaxşılaşdırılmasına yönəlmiş xüsusi perspektivləri vardır. Onkologiyanın əsas prinsiplərindən olan ablastikaya riəayət etmək, cərrahi texnikanın, endoprotezlərin dizaynının təkmilləşdirilməsi və şiş əleyhinə daha effektli preparatların tətbiqi yaxın gələcəkdə endoprotezləşdirməyə olan gösrərişlərin daha da genişlənməsinə və qənaətbəxş nəticələrin alınmasına səbəb olacaqdır [2].

Müasir dövrdə onkoloji xəstələrdə sümük və oynaqların endoprotezləşdirilməsinə cəmi bir neçə mütləq əks-göstəriş müəyyən edilir. Bunlar: cərrahi müdaxilə olacaq sahədə irinli infeksiya, osteomiyelit, sümük vərəmi və yanaşı gedən ağır somatik patologiyadır. Əksər müəlliflərin qeyd etdikləri digər mütləq əks-göstərişləri son zamanlar nisbi hesab etmək olar [4]:

1. Şiş prosesinə magistral damarların cəlb olunması, belə ki, əməliyyat zamanı onlar damar protezləri ilə əvəz edilə bilər; 2. patoloji sınıqlar; 3. biopsiya yerinin düzgün seçilməməsi və ya onun aparılma texnikasının pozulması; 4. ətraf funksiyasının pozulmasına səbəb olan yumşaq toxumaların geniş sahədə zədələnməsi.

Ötən əsrin 80-ci illərində modul endoprotezlər praktikaya daxil olraq, onko-ortopediyada əsl inqilaba səbəb olmuşdur. Fərdi endoprotezlərdən fərqli olaraq, modul endoprotezlər fərdi qaydada hazırlanmır; əməliyyat zamanı defektin ölçülərinə uyğun şablon hissələrdən ibarət immitasion endoprotez və onun əsasında modul endoprotez yığılır. Bundan əlavə, fərdi endoprotezlərin hazırlanması müəyyən qədər vaxt tələb edirdisə, modul endoprotezlərin müxtəlif ölçülü hazır hissələri olur və onlar əməliyyat zamanı defektin ölçülərinə uyğun seçilir.



Material və metodlar

Klinikamızda birincili sümük şişi olan 193 xəstənin cərrahi müalicəsində iri oynaqların endoprotezləşdirilməsi əməliyyatı aparılmışdır. 1992-2003-cü illərdə Nord, Sivaş, Poldi, Link firmalarının fərdi endoprotezləri (n=131), 2003-cü ildən indiyə qədər isə Türkiyənin Hipokrat firmasının modul endoprotezləri (n=62) istifadə olunub.

Qeyd edilən endoprotez Titan və ya Kobalt+Xrom+Molibden ərintilərindən hazırlanır. Hər bir modul endoprotez oynaq komponentindən, cisimdən və ayaqcıqlardan ibarət olur. Endoprotezin ayaqcıqları sümük iliyi kanalında sementli və ya sementsiz yolla fiksə edilir.

Xəstələrin yaşı 15-49 arasında tərəddüd edir. Bunlardan 140-ı kişi, 53-ü isə qadın olmuşdur. 133 xəstədə şiş bud sümüyünün distal, 43 xəstədə qamış sümüyünün, 17 xəstədə isə bazu sümüyünün proksimal nahiyələrində lokalizə etmişdir. Morfoloji olaraq 107 xəstədə osteogen sarkoma, 13 xəstədə sümüyün bədxassəli fibroz histiositoması, 23 xəstədə xondrosarkoma, 44 xəstədə nəhənghüceyrəli şiş və 6 xəstədə parostal sarkoma diaqnozu təsdiq edilmişdir. Aşağıda, klinikamızda əməliyyat olunmuş xəstənin şəkillərini təqdim etmək istəyirik:


Şəkil 1. Əməliyyatdan sonra xəstənin rentgen şəkli (“Hipokrat”).


Xəstənin əməliyyatdan sonrakı görünüşü:

Şəkil 2. Əməliyyatdan 13 il sonra funksional nəticə.


Əməliyyatdan sonrakı dövrdə müalicəvi tədbirlər aşağıdakı istiqamətlərdə aparılır: 1. Dezintaksikasion terapiya; 2. Hemostimuləedici və hemotransfuzion terapiya; 3. İrinli-septik ağırlaşmaların profilaktikası. Əməliyyatdan sonra 7-10 gün ərzində yara boşluğu dializ vasitəsilə antibiotik və antiseptik məhlulları ilə yuyulur. Aşağı ətraf xüsusi longetlə 2-3 həftə ərzində fiksə edilir, bundan sonra xəstələr əlavə dayağın köməyi ilə hərəkət edirlər.

Xəstələrdə ortopedik sementin tətbiqi ilə əlaqədar, ilk sutkalar hipertermik reaksiya müşahidə etmişik. Əməliyyatdan 1, 6 və 12 ay sonra xəstələr rentgenoloji müayinənin aparılması ilə ambulator nəzarətdə olmuşdular. Ətrafın funksiyasının bərpası əməliyyatdan sonrakı 2 həftədən 6 aya qədərki müddətdə olmuşdur.

Hazırki dövrdə rus ədəbiyyatında dayaq-hərəkət aparatı şişlərinə görə aparılan rekonstruktiv əməliyyatlardan sonra, ətrafın funksional vəziyyətinin qiymətləndirilməsi üçün vahid klassifikasiya yoxdur. Əcnəbi müəlliflər bu məqsədlə Ennekinq tərəfindən 1993-cü ildə təqdim edilmiş MSTS şkalasından (Musculo-Skeletal Tumor Society score) istifadə edirlər [2].

Bu klassifikasiya həm ümumi (ağrı hissi, əmək qabiliyyəti, xəstənin emosional durumu), həm də ixtisaslaşmış amillərin analizinə əsaslanır:

- yuxarı ətraflar üçün əllərin vəziyyəti, funksional imkanlar, elevator funksiyası;

- aşağı ətraflar üçün əlavə dayağın istifadəsi (kostil, əsa), hərəkət qabiliyyəti, yeriş.

Hər altı faktor üçün beşballı qiymətləndirmə şkalası mövcuddur. Hər bala müəyyən əlamətlər uyğundur. Nəticələrin alınması üçün aşağıdakılar lazımdır:

1) tədqiq olunan bütün xarakteristikaları beşballıq şkala ilə qiymətləndirmək;

2) alınan bütün balları toplamaq;

3) maksimal balı hesablamaq; bunun üçün əlamətlərin sayı beşə vurulur;

4) nəticə xəstənin ümumi balının maksimal bala nisbəti kimi hesablanır.

QİYMƏTLƏNDİRMƏNİN ÜMUMİ MEYARLARI



1) Ağrı: ağrının intensivliyinin ətrafın funksiyasından asılılığı qiymətləndirilir.

Bal

Ağrı hissi

Ağrısızlaşdırma

V

Yoxdur

Ehtiyac yoxdur

IV

Periodik zəif ağrılar

Qeyri-narkotik analqetiklər

III

Əmək qabiliyyətini itirmədən zəif ağrılar

Qeyri-narkotik analqetiklər

II

Periodik bərk ağrılar

Periodik narkotik analqetiklər

I

Əmək qabiliyyətini itirməklə bərk ağrılar

Periodik narkotik analqetiklər

0

Kəskin ağrı sindromu

Daimi narkotik analqetiklərin istifadəsi


2) Funksiya: ətrafda aktiv hərəkətlərin məhdudlaşması və bu məhdudiyyətlərin xəstənin həyat keyfiyyətində nə dərəcədə rol oynamasına görə qiymətləndirilir.

Bal

Peşə yararlılığı

Əmək qabiliyyəti

V

Məhdudiyyətsiz

Tam

IV

Aralıq vəziyyət

Tam

III

Məhdudlaşmış

Az məhdud

II

Aralıq vəziyyət

Məhdud

I

Xeyli məhdudlaşmış

Minimal

0

Peşəyə yararsızlıq

Tamamilə yoxdur


3) Emosional durum: funksional nəticəyə xəstənin emosional reaksiyasına görə qiymətləndirilir.

Bal

Funksional nəticəyə münasibət

Cərrahi əməliyyata münasibət

V

Əla

Başqalarına məsləhət görər

IV

Yaxşı

Təkrar əməliyyata razılaşar

III

Qənaətbəxş

Təkrar əməliyyata razılaşar

II

Nisbi qənaətbəxş

Təkrar əməliyyata razılaşar

I

Qeyri-qənaətbəxş

Təkrar əməliyyata çətin razılaşar

0

Mənfi

Təkrar əməliyyata çətin razılaşar

AŞAĞI ƏTRAFLAR ÜÇÜN QİYMƏTLƏNDİRMƏ MEYARLARI



4) Dayaq funksiyası: dayanma və ya yeriş üçün əlavə dayağa (kostil, əsa) ehtiyac olub-olmamasına görə qiymətləndirilir.


Bal

Əlavə dayaq və ya sarğı materialları

İstifadə tezliyi

V

İstifadə edilmir

Heç vaxt

IV

Fiksəedici sarğı (ortez)

Nadir hallarda

III

Fiksəedici sarğı (ortez)

Tez-tez və ya daim

II

Kostil və ya əsa

Nadir hallarda

I

Kostil və ya əsa

Tez-tez və ya daim

0

İki kostil

Daim



5) Yerimə qabiliyyəti (walking ability): keçirilmiş əməliyyatdan sonra hərəkətin məhdudlaşmasına görə qiymətləndirilir.

Bal

Hərəkətin məhdudlaşması

Hərəkət məhdudlaşmasının tipi

V

Məhdudiyyətsiz

Əməliyyata qədərki kimi

IV

Aralıq vəziyyət

V-dən xeyli az

III

Məhdud

IV-dən xeyli az

II

Aralıq vəziyyət

III-dən xeyli az

I

Xeyli məhdud

Yalnız evdə gəzə bilir

0

Praktiki məhdud

Köməkçinin köməyi ilə və ya kresloda hərəkət


6) Yeriş: yerişdə dəyişikliyin olub-olmaması və bu dəyişikliklərin yerinə yetirilən funksiyaya təsirinə görə qiymətləndirilir.

Bal

Ətrafın deformasiyası

Yerişin pozulması

V

Yoxdur

Dəyişiklik yoxdur

IV

Nəzərə çarpmır

Nəzərə çarpmayan axsama

III

Zəif kosmetik dəyişikliklər

Yüngül axsama

II

Aralıq vəziyyət

Axsama

I

Nəzərə çarpan kosmetik dəyişikliklər

Aşkar axsama

0

Aşkar deformasiya

Ətraf yerişdə istifadə edilmir

YUXARI ƏTRAFLAR ÜÇÜN QİYMƏTLƏNDİRMƏ MEYARLARI



7) Əlin vəziyyəti: yuxarı ətraflarda orqansaxlayıcı əməliyyatlardan sonra xəstənin əli ilə aktiv hərəkətlər etmə qabiliyyətinə görə qiymətləndirilir.

Bal

Hərəkət məhdudluğu

Ətrafın uzaqlaşdırılması,

dərəcə ilə



V

Məhdudiyyət yoxdur

180º

IV

Aralıq vəziyyət

180º

III

Çiyindən yuxarı deyil (pronasiya mümkün deyil)

90º

II

Aralıq vəziyyət

30º

I

Qurşaqdan yuxarı deyil

30º

0

Uzaqlaşdırma mümkün deyil

30º


8) Manual bacarıq (məharət): əllə zərif işlərin görülmə qabiliyyətinə görə qiymətləndirilir. Məs.: düymələrin, ayaqqabı bağlarının bağlanılması, yazı yazma və s.

Bal

Hərəkət məhdudluğu

Əlin funksiyası

V

Yoxdur

180º

IV

Aralıq vəziyyət

180º

III

İncə hərəkətlərin yerinə yetirilə bilməməsi

90º

II

Aralıq vəziyyət

30º

I

Kəskin

30º

0

Hərəkət yoxdur

30º


9) Qaldırma funksiyası: əlavə kömək olmadan, əşyaların aktiv qaldırılma qabiliyyətinə görə qiymətləndirilir. Funksiya o zaman normal sayılır ki, xəstə sağlam əli ilə qaldırdığı yükü əməliyyat olunmuş əli ilə də qaldıra bilsin.


Bal

Qaldırma funksiyası

Ətrafın gücü

V

Məhdudiyyət yoxdur

Hər iki əldə eynidir

IV

Aralıq vəziyyət

Sağlam əldən bir qədər azdır

III

Məhdud

Sağlam əldən xeyli azdır

II

Aralıq vəziyyət

Yalnız ağırlıq qüvvəsini dəf edə bilir

I

Yalnız əlavə köməklə

Ağırlıq qüvvəsini dəf edə bilmir

0

Hətta əlavə köməklə də mümkün deyil

Yoxdur

Yuxarıdakı şkala ilə funksional nəticənin hesablanmasına baxaq. Məs.: xəstənin balları: I punkt-5 bal; II punkt-3 bal; III punkt-4 bal; IV punkt-2 bal; V punkt-3 bal; VI punkt-3 bal.



Funksional nəticə (F)=balların cəmi/punktların sayı×5

Yəni, F=20/30×100%; F=67%

Alınmış faizlərə görə funksional qiymətləndirmə aparılır:


Funksional nəticə, %

Funksional qiymətləndirmə

≤25

«qeyri-kafi»

26-50

«kafi»

51-75

«yaxşı»

76-100

«əla»

1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15

Главная страница
Контакты

    Главная страница



С. А. Джумабеков, А. Б. Иманалиев, Б. Б. Дюшеналиев. Kомплексный подход к лечению переломов длинных костей конечностей при политравме